Techniki CBT w opiece nad zwierzętami – pies i człowiek

Techniki CBT w opiece nad zwierzętami – pies i człowiek

Czy myślał_ś kiedyś o tym, jaki wpływ na Twoje zachowanie mają Twoje myśli i to, jak interpretujesz różne sytuacje?

Być może masz takie doświadczenie – właśnie na tym opierają się techniki poznawczo-behawioralne, które możemy przećwiczyć np. w trakcie psychoterapii w nurcie CBT.

Możemy też poznać je na inne sposoby! Dzisiaj przełożymy techniki CBT na… język naszych zwierząt. A dokładnie psów i naszych relacji z nimi w roli opiekunów.

Co znajdziesz w tym artykule?

W Inteligentny Trening 2.0 dzielimy się ekspercką wiedzą i przedstawiamy autorski model oparty na technikach CBT, który został stworzony z myślą o opiekunach psów. Pomoże Ci on wyjaśnić i zauważyć związek, pomiędzy tym, co myślimy o danej sytuacji w relacji z naszym psem, a naszymi emocjami i zachowaniem.

Kim są nasze ekspertki?

Model i przykłady, które znajdziecie w tym artykule przygotowały nasze ekspertki w obszarze opieki i treningu psów, a także wsparcia emocji opiekunów:

Patrycja Polanowska, Instagram: @glosempsa – behawiorystka i zoopsycholog, która na co dzień pracuje z psami i ich opiekunami.

Dominika Koroluk, Instagram: @gaja_lagotto, psychoterapeutka – wspiera opiekunów psów w radzeniu sobie z różnymi, nieraz trudnymi emocjami w relacji z psem.

W czym pomoże Ci to narzędzie?

Model pozwala zrozumieć i zaplanować adekwatne interwencje w opiece i wychowaniu psa, których celem jest wyeliminowanie niepożądanego zachowania czworonoga. Drugim celem i zarazem korzyścią z zastosowania zaproponowanych technik, jest wzmocnienie relacji na poziomie opiekun – pies.

Jak wygląda model?

Opis modelu

BODZIEC WYZWALAJĄCY DLA PSA

To sytuacja albo obiekt, który uruchamia u psa konkretne reakcje i zachowania. Bodziec ten wskutek instynktu/wcześniejszych doświadczeń psa, wywołuje daną emocję. Rozpoznajemy go chwilę przed wystąpieniem zachowania u psa.

EMOCJA PSA

Reakcja psa na bodziec wyzwalający. Jest to fizjologiczne pobudzenie organizmu psa do działania.

ZACHOWANIE PSA

Jest skutkiem interakcji bodźca i emocji psa. Zachowanie psa ma określony cel – najczęściej celem jest poradzenie sobie z emocjami i sytuacją, w której się znalazł. Często szybko prowadzi do odczuwania ulgi przez zwierzę.

MYŚLI AUTOMATYCZNE U CZŁOWIEKA

Mają wpływ na to, jak interpretujemy sytuację i zachowanie psa. Wpływają także na to, jakie podejmujemy działania. Występują niezależnie od naszej woli. Mogą być w formie słów lub obrazów. Mamy naturalną tendencję do przyjmowania ich treści bez weryfikacji i przeważnie nie zdajemy sobie z nich sprawy.

EMOCJA U CZŁOWIEKA

Jest wynikiem myśli automatycznych/interpretacji człowieka w danej sytuacji z psem. Emocje są krótkotrwałe, intensywne i warto pamiętać, że są związane z pobudzeniem somatycznym (fizjologicznym) naszego organizmu. 

ZACHOWANIE CZŁOWIEKA

Wynika z emocji i myśli – ma na celu poradzenie sobie z sytuacją wyzwalającą. Często zachowanie to, jest konsekwencją naszej interpretacji danej sytuacji i prowadzi do nieefektywnych sposobów radzenia sobie.

WAŻNE! Zachowanie człowieka ma wpływ na zachowanie psa. Dlaczego? Nasze zachowanie może wyzwalać lub wzmacniać kolejne reakcje naszych podopiecznych – szczególnie, gdy jakiś wzorzec zachowania się powtarza, np.: zawsze w danej sytuacji podnosimy głos i ciągniemy za smycz.

Czy znasz takie sytuacje?

Poniżej znajdziesz przykłady zastosowania modelu w codziennej opiece i relacji z psem. Przykłady są oparte na doświadczeniu naszych ekspertek we współpracy z opiekunami psów. Przejrzyj je i zastanów się:

– na ile znam takie przykłady z mojej relacji z psem?

– jaką sytuację problemową z mojej relacji z psem mogłabym/mógłym podstawić pod schemat modelu?

– na ile widzę, że moje myśli i interpretacje tego, jak postrzegam dane zachowanie psa, mogą znacząco wpływać na jego niepożądane zachowanie, a wręcz je wzmacniać?

Przykład 1

Przykład 2 

Przykład 3

Ćwiczenie dla opiekunów

W tym miejscu znasz już założenia modelu i przykłady jego zastosowania. Czas na ćwiczenie i wdrożenie w Twoją relację z psem tego, co mają do zaoferowania techniki CBT (poznawczo-behawioralne). Nie zwlekaj z działaniem! Weź kartkę i długopis, a następnie:

  1.       Zapisz sytuację, którą oceniasz jako problematyczną w relacji z Twoim psem np.: gdy przychodzą goście, pies od razu chowa się pod stół i szczeka.
  2.       Wyobraź sobie tę sytuację i zapisz myśl, która się wtedy pojawia np.: złośliwy pies, za każdym razem robi mi wstyd przed znajomymi!
  3.       Teraz zapisz, jaką odczuwasz wtedy emocję? Np.: złość, wstyd
  4.       Napisz, co robisz w tej sytuacji, jak można by opisać Twoje zachowanie? Np. podnoszę głos i mówię „co Ty wyprawiasz, uspokój się!”. Gdy zaczyna szczekać jeszcze głośniej, wyciągam go na siłę spod stołu, cały czas mówię do niego podniesionym głosem i zabieram go do innego pokoju.

Czas na kolejny etap ćwiczenia, w którym ważne jest to, żeby na chwilę zapomnieć o tym, jak interpretujesz tę sytuację i jakie odczuwasz wtedy emocje jako opiekun. Teraz zajmiemy się emocjami naszych pupili.

Zastanów się i zapisz odpowiedzi na te pytania – opisz to w formie obserwacji i faktów – bez Twojej oceny:

  •       Co było bodźcem wyzwalającym reakcję psa w tej sytuacji? Co spowodowało, że takie zachowanie psa miało miejsce? Np. to, że grupa obcych osób weszła do domu.
  •       Jaką emocję prawdopodobnie odczuwał pies? Np. strach. Po prostu przestraszył się grupy obcych osób.
  •       Na ile Twoja interpretacja uwzględnia to, jaką emocję odczuwał pies? Np. Rzeczywiście w tej sytuacji nie pomyślał_m o tym, że on się po prostu boi. Mi wydawało się, że nie ma czego się bać skoro widzi, że to osoby, które ja wpuszczam dobrowolnie do domu i z nimi rozmawiam.
  •       Zastanów się, na ile Twoja reakcja na niepożądane zachowanie psa, może wyzwalać lub wzmacniać występowanie takiego zachowania w przyszłości? Np.: tak, robię tak za każdym razem, co może powodować, że pies za każdym razem zachowuje się tak samo i jeszcze bardziej się boi.
  •       Zastanów się co możesz zrobić, aby zmienić swoją interpretację i reakcję na zachowanie psa, a także jak możesz wpłynąć na całą sytuację, która jest bodźcem wyzwalającym emocję i zachowanie psa? Np. Mogę nie podnosić głosu i nie krzyczeć kiedy wiem, że on i tak się boi i pewnie jest w ogromnym stresie. Porozmawiam z behawiorystą o tym, jakie warunki zapewnić psu, aby pomóc mu przyzwyczaić się do wizyt znajomych i zminimalizować jego reakcję strachu.

Podsumowanie – brawo!

Jeśli jesteś tutaj, to prawdopodobnie znasz już model i przykłady. To już dużo wiedzy 😊 Może nawet zrobił_ś ćwiczenie z wykorzystaniem sytuacji, która utrudnia Twoją relację z psem – możesz sobie pogratulować! To oznacza, że jesteś świadomym i zaangażowanym opiekunem. Rozumiesz, że to, co myślisz o pewnych sytuacjach i reakcjach Twojego psa, może docelowo wpływać na wzmacnianie się i powtarzanie jego zachowań, które nie ułatwiają Waszej relacji i nie prowadzą do rozwiązania problemu.

I znowu wracamy do sedna technik CBT – jeśli zauważymy naszą myśl automatyczną i interpretację danej sytuacji, jesteśmy w stanie ją przeformułować i zmienić. A gdy ją zmienimy, zmieni się także nasze zachowanie. Zmiana naszego zachowania wpłynie zatem na zachowanie naszego psa.

Możesz powiedzieć: „niemożliwe”. Mój pies po prostu „tak miał” i „tak już ma” i zmiana mojego zachowania w żaden sposób na niego nie wpłynie. Uderzamy więc z pytaniem – ile razy zastosował_ś nowe zachowanie? 1, 2 albo 3 razy? Jeśli tak, to zdecydowanie za mało! Cały trening i narzędzia behawioralne opierają się na powtarzalności i rutynie. Daj sobie i swojemu psu szansę na to, abyście wspólnie nauczyli się nowych zachowań w reakcji na nowe emocje. Potrzebujemy do tego więcej czasu, plus dużo otwartości, cierpliwości i zaangażowania – jesteśmy przekonani, że masz te zasoby, jeśli dotrwał_ś do tego etapu artykułu 😊

Życzymy Ci wytrwałości, uważności na swojego psa i duuużo empatii!

Tak jak i Ty, Twój pupil przeżywa bardzo różne emocje, a jego zachowanie nie jest „przeciwko” Tobie. Gdy pomyślimy o tym, że to my mamy wpływ na to, jak wesprzemy naszego psa poprzez zastosowanie naszego „nowego” zachowania, wzrośnie nasze poczucie skuteczności i satysfakcja z bycia opiekunem.

A przecież właśnie tego wszyscy chcemy! Dobrych relacji i jak najwięcej pozytywnych emocji – zarówno pomiędzy ludźmi, jak i z naszymi zwierzakami.

Autorki tekstu:

Kinga Gajewska

Dominika Koroluk

Patrycja Polanowska